گیربکس صنعتی یا جعبه دنده یکی از اجزای مهم خودرو است که برای انتقال نیروی موتور به چرخها استفاده میشود. گیربکس شامل یک مجموعه از دندهها و مکانیزمهایی است که به وسیله آن، نیروی موتور به چرخها منتقل میشود. گیربکس در خودروهای دستی معمولاً شامل سه بخش است: دندهبکس، کلاچ و مکانیزمهای ترمز. در دندهبکس، دندههای مختلفی برای تغییر سرعت وجود دارد که با تغییر دادن دنده، نیروی موتور به چرخها منتقل میشود. کلاچ نیز برای قطع و وصل کردن نیروی موتور به گیربکس استفاده میشود.
انواع گیربکس صنعتی
گیربکس صنعتی به زبان ساده ابزاری است که به منظور انتقال و افزایش قدرت و یا جهت تنظیم قدرت مورد نیاز دستگاههای صنعتی از طریق کاهش یا افزایش نیروی گشتاور موتور مورد استفاده قرار میگیرد. با افزایش سرعت، گشتاور کم میشود و با کاهش سرعت، گشتاور زیاد میشود. همچنین به منظور تغییر جهت دوران نیز میتوان از آن استفاده کرد. به عبارت دیگر مأموریت گیربکس صنعتی، گرفتن قدرت از منبع آن (الکتروموتور) و انتقال این قدرت به میزان مورد نیاز به مصرف کننده قدرت است. انواع گیربکس صنعتی برای مصارف متعددی مورد استفاده قرار میگیرند. از جمله در صنایع دفاعی، غذایی، شیمیایی، مس، فولاد، سیمان، نفت، گاز، پتروشیمی، کاشی و سرامیک و غیره. همچنین از گیربکسهای صنعتی در آسانسورها، جرثقیل، قرقرهها و اهرمها نیز استفاده میشود.
گیربکس هلیکال
گیربکس هلیکال یکی دیگر از انواع gearbox های مورد استفاده در دنیا می باشد . این مدل را می توان از وزن 1 کیلو گرم تا وزن 48 تن به بالا ساخت . هلیکال گیربکسی است که می توان در توان های بالا مورد طراحی و استفاده قرار گیرد و این گیربکس در شکل های مختلف ساخته می شود . این gearbox حدود 70 درصد از گیربکس های دنیا را تشکیل داده است . هر چه زاویه هلیکال بیشتر باشد صدای آن کمتر می شود .
سطح درگیری یا تماس دندانه ها به دندانه ها بر روی یکدیگر حداقل باید 80 درجه باشد یعنی اکثر پروفیل دنده با یکدیگر باید تماس داشته باشد تا فشار بر روی دنده ها کامل باشد و عمر گیربکس بالا رود و روغن کاری این گیربکس ها به خاطر بزرگی و طراحی آن می تواند در کارکرد آن موثر باشد که با پمپ ها و لوله های مخصوص روغن کاری گیربکس بر روی دنده ها طراحی می شود تا در هنگام کارکرد گیربکس روغن به تمتم سطح دنده ها برسد .
گیربکس حلزونی
گیربکس حلزونی یکی از بهترین ترین کاهنده های سرعت و افزایش قدرت است. gearbox حلزونی آلودگی صوتی کمی ایجاد می کند و از نظر اندازه نیز کوچک است. همچنین راندمان کاری بالایی دارد که باعث شده است بسیار مورد استفاده قرار گیرد. این gearbox دو نوع چرخ دنده ساده و ماردون دارد. دلیل پایین بودن صدا و راندمان کاری این gearbox استفاده از چرخ دنده های برنجی و فولادی است.
گیربکس حلزونی دارای 2 دنده است یکی قسمت مارپیچ که از جنس فولاد و قسمت دنده که از جنس برنز ساخته شده است. اسم دیگر gearbox حلزونی 90 درجه است به خاطر اینکه زاویه خروجی آن به صورت ۹۰ درجه می باشد. این نوع گیربکس ها بسیار نرم کار می کنند و کاربردهای متفاوت و متنوعی دارند. این گیربکس پیچشی از یک ماردون و یک چرخ دنده درگیر تشکیل شده است. ساختار چرخ دنده gearbox های حلزونی مانند چرخ دنده های سوزنی (spur) می باشد.
گیربکس خورشیدی
گیربکس خورشیدی خارجی یکی از پر مصرف ترین و معروف ترین چرخ دنده های میباشد . در این مقاله به صورت کامل gearbox خورشیدی را برای شما توضیح خواهیم داد. گیریبکس دستگاهی است که انرژی یا نیروی کم را به انرژی زیاد تبدیل می کند . گیربکس به 3 الی 5 دسته تقسیم می شود که 3 دسته از آن ها کاربرد بیشتری نسبت به بقیه دارند
دربین انواع گیربکس صنعتی به لحاظ راندمان جعبه دنده خورشیدی دارای بیشترین راندمان است و امروزه کاربرد بسیاری در صنعت پیدا کرده است.
کاربرد گیربکس در صنایع مختلف
هوافضا
در صنعت هوافضا ، از جعبه دنده ها در هواپیما ها برای سفرهای هوایی ، موشک، وسایل نقلیه فضایی، شاتل های فضایی و موتورها استفاده می شود.
کشاورزی
در صنعت کشاورزی بر روی تراکتور ها و پمپ ها برای شخم، آبیاری، مبارزه با آفات و کنترل حشرات کنترل استفاده می شود.
اتومبیل
در صنعت خودرو از گیربکس در اتومبیل ، هلیکوپتر ، اتوبوس و موتور سیکلت استفاده می شود.
ساخت و ساز
در صنعت ساخت و ساز از گیربکس در ماشین آلات سنگین مانند جرثقیل ، لیفتراک ، بولدوزر و تراکتور استفاده می شود.
فرآوری مواد غذایی
در صنعت فرآوری مواد غذایی از جعبه دنده در سیستم های نقاله ، فرآوری گوشت و محصولات گیاهی و کاربردهای بسته بندی استفاده می شود.
صنایع دریایی
در صنعت دریایی از جعبه دنده ها بر روی قایق ها و قایق بادبانی استفاده می شود.
پزشکی
در صنعت پزشکی از جعبه دنده ها در جداول های جراحی ، تختخواب بیمار ، دستگاههای تشخیص پزشکی ، تجهیزات دندانپزشکی و دستگاههای اسکن MRI و CAT استفاده می شود.